Rozdział 1 – Konsekwencje niskiej inkluzywności w szkołach zawodowych
Brak inkluzywności w szkołach zawodowych może mieć poważne negatywne konsekwencje dla uczniów, nauczycieli i całego środowiska edukacyjnego. Konsekwencje te można ogólnie podzielić na słabsze osiągnięcia w nauce, wysoki poziom stresu psychicznego, negatywne funkcjonowanie w relacjach, obniżone umiejętności społeczne i obywatelskie oraz wzmocnienie nierówności systemowych. Badania wskazują, że uczniowie z grup marginalizowanych często osiągają gorsze wyniki w nauce w środowiskach, w których czują się wykluczeni lub dyskryminowani. Szkoły o podejściu włączającym sprzyjają poczuciu przynależności, co wiąże się z lepszymi wynikami w nauce. (Walton i Cohen, 2011). Brak inkluzywności może utrwalać różnice w osiągnięciach i ograniczać możliwości osób uczących się ze środowisk o mniejszych szansach.
Wykluczenie i dyskryminacja w szkołach może prowadzić do zwiększonego poziomu lęku, depresji i niskiej samooceny wśród uczniów. Brak praktyk włączajacych często pogłębia te problemy, zwłaszcza w przypadku osób z niepełnosprawnościami, osób LGBTQIA+ lub osób pochodzących z mniejszości etnicznych (Crosnoe, 2011). W konsekwencji stres psychiczny może utrudniać dobre samopoczucie emocjonalne i rozwój społeczny, co dodatkowo wpływa na ogólny sukces uczniów VET. Szkoły, w których brakuje inkluzywności, są bardziej podatne na tworzenie wrogiego środowiska, w tym zastraszania, ostracyzmu i konfliktów rówieśniczych (Swearer i in., 2010). Wrogi klimat w szkole zagraża bezpieczeństwu uczniów VET oraz ich zdolności do skutecznego angażowania się w naukę.
Szkoły zawodowe odgrywają kluczową rolę w przygotowywaniu uczniów do uczestnictwa w zróżnicowanych społeczeństwach. Brak inkluzywności uniemożliwia uczniom interakcję z rówieśnikami z różnych środowisk, ograniczając ich rozwój empatii, kompetencji kulturowych i umiejętności współpracy (Banks, 2016). Uczniowie VET mogą ukończyć szkołę bez umiejętności potrzebnych do rozwoju w środowiskach wielokulturowych, co ma wpływ na przyszłe miejsca pracy i interakcje społeczne.
Szkoły, które nie są inkluzywne, często utrwalają nierówności systemowe, takie jak dysproporcje rasowe, społeczno-ekonomiczne i płciowe. Nierówności te mogą kształtować ścieżki uczniów w wieku dorosłym, wpływając na ich perspektywy zawodowe, poziom dochodów i mobilność społeczną (Ladson-Billings, 1995). Brak inkluzywności umacnia nierówności społeczne, utrudniając osiągnięcie szerszych celów sprawiedliwości społecznej.