Rozdział 1. – Opis narzędzia
1. Jaki jest cel systemu samooceny
Dzięki tej samoocenie szkoły zawodowe mogą lepiej zrozumieć, w jakim stopniu wdrażają strategie i praktyki włączające związane z zaangażowaniem uczniów oraz w jaki sposób strategie te są zgodne z ich ogólnymi celami instytucjonalnymi. Ponadto umożliwia szkołom zawodowym ciągłe monitorowanie swoich postępów i ocenę obecności polityk i praktyk, które zaspokajają potrzeby uczniów o określonych cechach. Osoby te mogą być nadmiernie reprezentowane lub niedostatecznie reprezentowane na kluczowych etapach procesu edukacji. Głównym celem samooceny jest wykorzystanie spostrzeżeń opartych na danych w celu ukierunkowania aspiracji szkoły i stymulowania znaczącej poprawy.
Narzędzie samooceny jest przeznaczone do użytku przez szkoły zawodowe i zawiera pięć kategorii związanych z włączającym zaangażowaniem uczniów, z których każda jest podzielona na kilka stwierdzeń. Różne zestawy pytań są dostosowane do konkretnych grup, w tym liderów, kadry pomocniczej i dydaktycznej oraz uczniów. Samoocena obejmuje zarówno raporty indywidualne, jak i skonsolidowane sprawozdanie instytucjonalne dla danej szkoły zawodowej. Odpowiadając na pytania, należy pamiętać, że nie ma dobrych ani złych odpowiedzi. Jest to ocena szkoły, oparta na jej unikalnych cechach i kontekście. Nie będzie żadnych porównań z innymi szkołami czy krajami. Dodatkowo warto zauważyć, że narzędzie pozwala na anonimowe przesyłanie danych i jest zgodne z przepisami RODO.
2. Struktura samooceny – ważne obszary dla manifestacji włączania
Narzędzie analizuje szereg obszarów tematycznych włączania w szkole zawodowej w oparciu o podejście całościowe. Są to obszary, w których można mierzyć, wpływać i rozwijać włączanie instytucjonalne w szkole zawodowej. Ważne jest, aby mieć świadomość, że obszary te mogą być mierzone i rozwijane niezależnie, ale są ze sobą połączone. Oznacza to, że mocne lub słabe strony jednego obszaru będą miały wpływ na mocne i słabe strony innych obszarów, a jeśli zaniedbamy ważny aspekt w jednym obszarze, wpływ na inne obszary będzie negatywny dla włączania i integracji.
Następujące obszary są ze sobą powiązane
- Obszar A: Poczucie przynależności.[1] – Partycypacja uczniów i poczucie przynależności są ze sobą ściśle powiązane. Po pierwsze, odnosi się ono do poczucia bycia częścią lub postrzegania dobrostanu emocjonalnego wynikającego z ustabilizowanego społecznego i akademickiego poczucia własnej wartości. Symbolizuje również przynależność do grupy rówieśniczej, w której uczniowie są cenieni i uznawani, a tożsamość jest konstruowana w sposób pozytywny, a nie niewystarczający lub o mniejszej wartości w stosunku do innego ucznia. I wreszcie, wiąże się to z uczestnictwem w formalnych i nieformalnych organach i strukturach uczestnictwa edukacyjnego.
- Obszar B: Nauczanie i uczenie się[2] – Środowisko nauczania, uczenia się i oceniania to obszar, w którym uczniowie i kadra będą się najczęściej angażować. Podejścia do angażowania uczniów powinny dążyć do znalezienia równowagi między zaangażowaniem ich we własne uczenie się a zaangażowaniem ich w proces doskonalenia tego uczenia się. Partnerstwo w tej przestrzeni może mieć charakter pedagogiczny, programowy i pozaszkolny, oparty na relacjach współpracy, w których kadra i uczniowie uznają, że ich zaangażowanie może mieć szerszy wpływ na zmiany instytucjonalne, pojawiające się dobre praktyki i poprawę jakości.
- Obszar C: Zarządzanie i kierownictwo – Zaangażowanie uczniów w zarządzanie szkół zawodowych można zwiększyć poprzez ich zaangażowanie w komisje, rady itp. Potrzebne jest jednak szersze zrozumienie różnych przeszkód, które mogą ograniczać ten udział, aby był znaczący i skuteczny. Kluczowe znaczenie ma rozpoznanie nieformalnych form partycypacji, istniejących wcześniej hierarchii, kultur podejmowania decyzji oraz asymetrii wiedzy lub informacji. To właśnie poprzez obszar zarządzania zaangażowanie uczniów może zostać włączone we wszystkie instytucjonalne procesy decyzyjne, projekty i rozwój polityki. Obszar ten obejmuje i ocenia następujące cechy zarządzania włączającego:
- C1. Kultura instytucjonalna
- C2. Funkcjonowanie struktury zarządzania
- C3. Reprezentacja uczniów w zarządzaniu i kierowaniu
- Obszar D: Wsparcie dla uczniów – Wsparcie dla uczniów jest wyróżniającym elementem edukacji i warunkiem wstępnym budowania bardziej włączających szkół zawodowych. Konieczna jest możliwość dostępu do nauczania i uczenia się dla wszystkich osób, w tym uczniów niedostatecznie reprezentowanych, oraz przygotowanie środowisk umożliwiających im uczestnictwo.
- Obszar E: Zapewnienie i doskonalenie jakości. Zaangażowanie osób uczących się w zapewnianie i doskonalenie jakości powinno obejmować aktywny udział uczniów na wszystkich etapach. Oznacza to, że sam proces powinien skutecznie uchwycić i zrozumieć, w jaki sposób zaangażowanie i uczestnictwo uczniów są wspierane w praktyce. Gdy zapewnianie jakości obejmuje systematyczne uczestnictwo uczniów, może lepiej odpowiadać potrzebom i celom wszystkich uczniów. Pomaga to również zapewnić wsparcie, którego kadra potrzebuje, aby partnerstwo stało się rzeczywistością.
Podsumowując, w tym rozdziale dowiedziałeś się o celu samooceny, jej strukturze i związkach między jej różnymi obszarami. Dowiedziałeś się też o specyficznym znaczeniu każdego obszaru. Jesteś teraz gotowy, aby wejść do systemu samooceny i go wypróbować.
[1] Więcej informacji na temat poczucia przynależności uczniów znajdziesz w Module 4.
[2] Więcej informacji na temat nauczania i uczenia się w edukacji włączającej w kształceniu i szkoleniu zawodowym znajdziesz w Module 5.